Header Ads

Berlin 2019: Your Turn | ความฝันของ Brazilian Spring ที่ไม่เคยมาถึง


YOUR TURN

(Eliza Capai)
Berlin Film Festival 2019 : Generation




การประท้วงเริ่มต้นขึ้นเมื่อปี 2013 นักเรียนและนักศึกษาออกมาประท้วงเรื่องของการพยายามขึ้นค่ารถโดยสาร ซึ่งทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำในนักเรียนที่เป็นคนยากจนที่ครอบครัวต้องหาเงินเพื่อส่งเรียน การสะท้อนความสำคัญของการศึกษาซึ่งเป็นสิ่งพื้นฐานที่ควรได้รับอย่างเท่าเทียมผ่านสารคดีเรื่องนี้ถูกนำเสนอผ่านความซับซ้อน และความยุ่งเหยิงในเชิงสังคม และการเมืองที่เป็นพลวัตที่เกิดขึ้นในขบวนการนักศึกษาซึ่งเกี่ยวพันกับปัจจัยภายนอกมากมาย โดยเฉพาะการแอบแฝงประเด็นทางการเมืองเข้ามาในการประท้วง หรือการโจมตีจากภาครัฐเองก็ตาม หนังตามการประท้วงเรี่อยมาจากประเด็นที่พูดเรื่องของค่าโดยสารที่ต้องเป็นการขนส่งสาธารณะที่ฟรีเพื่อทุกคนอย่างเท่าเทียม มาถึงประเด็นการพยายามจัดองค์กรทางการศึกษาใหม่ ปิดโรงเรียนของรัฐบาล การพยายามตัดงบทางการศึกษา ไล่เรียงมาจนถึงการตัดสินใจชะลอแรงต้านของรัฐบาล และนำมาซึ่งการเกิดรัฐประหารทางการเมืองผ่านระบบรัฐสภาทำให้การพัฒนาของระบบการศึกษา และบริการสุขภาพในบราซิลถูกแช่แข็งไปสองทศวรรษข้างหน้า จนมาถึงปีที่แล้วกับการที่บราซิลได้ผู้นำอนุรักษ์นิยมที่ขวาจัดมากที่สุดในประวัติศาสตร์บราซิล และดูเหมือนว่าความขวาจัดจะเริ่มออกผลเชิงนโยบายทั้งเรื่องของประเด็นการพยายามกำจัดขบวนการการเคลื่อนไหว หรือการพยายามทำลายความชอบธรรมของการแสดงความคิดเห็น และแสดงออกอย่างเสรีในระบอบประชาธิปไตย ดูเหมือนว่าบราซิลจะเป็นหนึ่งในประเทศที่เกาะกระแสอนุรักษ์นิยมขวาจัดด้วยเช่นกันกับส่วนอื่นๆของโลก




ความน่าสนใจของสารคดีเรื่องนี้ที่ไม่เพียงแต่โฟกัสการเคลื่อนไหวของขบวนการนักศึกษาเท่านั้น ลักษณะของการเล่าเรื่องที่มีการใส่การแสดงความคิดเห็นผ่านผู้บรรยายซึ่งเป็นนักเรียนที่อยู่ในขบวนการเคลื่อนไหว ตลอดจนการหยิบเอาลักษณะของการเล่าเรื่องกึ่งความทรงจำของตัวละคร ไล่เรียงไปจนถึงการหยิบเอาวัฒนธรรม สภาพสังคม สิ่งแวดล้อม ตลอดจนไลฟ์สไตล์ของช่วงวัยเข้ามาใส่อย่างเป็นระบบที่เป็นเอกลักษณ์ชัดเจนทำให้หนังเรื่องนี้มีคาแร็คเตอร์ของการเล่าเรื่องที่ค่อนข้างเด่นชัดอยู่ไม่น้อย ซึ่งมันสามารถสะท้อนความเป็นตัวตนของผู้เล่าเรื่องออกมาได้อย่างดีทีเดียว การเล่าเรื่องขบวนการที่ต่อสู้กับอำนาจรัฐในสารคดีเรื่องนี้แม้ว่าจะดูเหมือนเป็นการเก็บรวบรวมรายละเอียดทางเหตุการณ์เพียงทั่วไปเท่านั้น แต่การที่หนังเองวางสัดส่วนของการโฟกัสในส่วนต่างของเรื่องเอาไว้ได้ดี ทำให้เราเห็นภาพของความสัมพันธ์ทั้งในประเด็นเรี่องอำนาจของรัฐที่เหมือนมีกลไกเบื้องหลังนอกกฎกติการของรัฐธรรมนูญ หรือกลไกตามครรลองของประชาธิปไตยทั่วไปอยู่เบื้องหลัง ซึ่งสอดรับกับเหตุการณ์ทางการเมืองที่เกิดรัฐประหารขึ้น รวมถึงการสะท้อนภาพของรัฐตำรวจได้อย่างชัดเจน




แน่นอนว่าในวัฒนธรรมของการใส่ร้าย หรือสร้างภาพทางการเมืองให้กับกลุ่มการเมืองฝั่งตรงข้ามของอำนาจรัฐนั้นถูกใส่ไว้ในหนังสารคดีเรื่องนี้ด้วยเช่นเดียวกัน การสร้างภาพที่ทำให้เกิดการดิสเครดิตกระบวนการนักศึกษา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของความรุนแรง ความวุ่นวายไม่เคารพกฎหมาย ตลอดจนการสะท้อนภาพของสังคมนิยม หรือคอมมิวนิสต์ ซึ่งเป็นภาพที่ถูกใช้อยู่ตลอดไม่เว้นแม้แต่รัฐไทยเองก็ตาม ดังนั้นตลอดขบวนการที่เคลื่อนไหวในช่วงหกปีนี้ เราจะเห็นภาพความพยายามของรัฐในประเด็นนี้อยู่บ่อยครั้ง ความน่าสนใจของการใส่ภาพที่ซับซ้อนอีกประการหนึ่งของสารคดีเรื่องนี้นั่นก็คือ การวางการเข้ามามีส่วนร่วมของกลุ่มก้อนทางการเมืองบางกลุ่มที่เข้ามาเพื่อหวังผลทางการเมืองผ่านการหยิบยืมมือของขบวนการนักศึกษา ซึ่งการแสดงออกของการพยายามทำให้ขบวนการมีความเสรี และไม่ได้ถูกแบ็คอัพทางการเมืองก็ถูกนำเสนออยู่เป็นครั้งคราวไป 




ภาพที่น่าสนใจประการหนึ่งของสารคดีเรื่องนี้ที่ไม่เพียงแต่สะท้อนภาพความสดใหม่ ความเปล่งประกายของความเป็นวัยรุ่นที่ใส่สะอาดของการแสดงออกทางการเมือง เพื่อเรียกร้อง และปกป้องสิทธิของการศึกษาเท่านั้น แต่หนังเองยังนำเสนอภาพของประชากรส่วนใหญ่ในประเทศที่ทั้งผิวสี และยากจนที่ถูกกีดกั้นจากปัจจัยขั้นพื้นฐานของชีวิต ทั้งเรื่องของระบบขนส่ง ระบบบริการสุขภาพ ตลอดจนการศึกษา การนำเสนอภาพของการดิ้นรนผ่านความเป็นวัยรุ่นที่เปี่ยมพลัง มีแรงผลักดันทั้งในเชิงของแรงขับเคลื่อนทางช่วงวัย และทางสังคมวัฒนธรรมในหนัง ทำให้ภาพของหนังสารคดีเรื่องนี้รุ่มรวยไปด้วยจิตวิญญาณของเสรีชน และวัยหนุ่มสาวที่ขับเคลื่อนเรื่องราวหลายช่วงด้วยวัฒนธรรม และตัวตนในช่วงวัยรุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหยิบเอาเพลงฟั้งก์ เสียงกีรตาร์ เพลงอิเล็กโทรเข้ามาใส่ในหนังและสะท้อนวัฒนธรรมของการเป็นวัยรุ่น ผิวสี และยากจนที่ถูกบอกกล่าวออกมาได้อย่างเปี่ยมพลังสะท้อนหัวใจของคนหนุ่มสาว และการเปรียบเทียบภาพของเผด็จการทหารในช่วงอดีต กับสภาพทางการเมืองที่ขวาจัดมากขึ้นเรื่อยๆจนทำให้พลังของนักศึกษาต้องออกมาจัดการกับระบบนี้มันช่างทรงพลัง กลายเป็นหนึ่งในสารคดีที่ยอดเยี่ยมน่าจดจำมาที่สุดของปีเรื่องหนึ่ง

Your Turn ชนะรางวัล Amnesty International Film Award และ the Independence Peace Film Prize ที่เทศกาลหนังเบอร์ลินครั้งที่ 69
International Sales : Taturana Mobi

by Sutiwat Samartkit
(12/03/19)

ไม่มีความคิดเห็น