Header Ads

Sundance 2020: Acasa, My Home | รัฐของความไร้ตัวตน


Acasa, My Home

(Radu Ciorniciuc)


Sundance Film Festival 2020 : World Cinema - Documentary

Cinematography Award


สารคดีสำรวจเรื่องราวของชีวิตที่อยู่บนพื้นที่สาธารณะใจกลางเมืองบูคาเรส จับจ้องการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเมื่อพื้นที่ดังกล่าวกำลังถูกแปรสภาพไปเป็นสวนสาธารณะเพื่อให้ทุกคนในเมืองได้ใช้ประโยชน์ หนังจับชีวิตของครอบครัวหนึ่งทั้งเรื่องราวปัญหาที่เกิดขึ้นจากการที่พวกเขาต้องเผชิญกับสังคมสงเคราะห์ที่พยายามมาดึงลูกของพวกเขาในปัญหาเรื่องของคุณภาพชีวิต และการศึกษา ซึ่งครอบครัวนี้เหมือนเป็นกลุ่มยิบซีเร่ร่อน ความน่าสนใจของสารคดีเรื่องนี้คือการที่หนังเรื่องนี้จัดวางสัดส่วนของการเล่าเรื่องเอาไว้ได้ค่อนข้างดี การให้น้ำหนักกับประเด็นในส่วนต่างๆ และการโฟกัสตัวละครในเรื่อง โดยเฉพาะการหยิบความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นระหว่างพ่อ และลูกชายในหนังเรื่องนี้ การเปลี่ยนแปลงของความสัมพันธ์ทั้งคู่เมื่อบริบทของการเรียนรู้ชีวิตนั้นเปลี่ยนแปลงไป จากพื้นที่ที่ห่างไกลผู้คนที่ผู้กุมอำนาจที่ใหญ่ที่สุดเป็นพ่อ ในขณะที่ในสังคมเมืองนั้นความอ่อนแอของผู้เป็นพ่อเริ่มถูกตั้งคำถาม และทำให้หนังค่อยๆพัฒนารอยแตกของความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างน่าสนใจ พื้นที่ที่ถูกจำแนกและกีดกันในหนังถูกวางเอาไว้อย่างชัดเจน มีเส้นแบ่งของความรู้สึก และภาพจำที่ส่งออกมาหาผู้ชมที่มีความแตกต่างกันไปอย่างชัดเจน ในสถานที่หนึ่งสร้างภาพของปัจเจกสังคมที่ปลีกตัวออกไปจากโลกในส่วนที่เหลือสร้างให้เป็นดินแดนยูโทเปียที่มีความรู้สึกของอิสรภาพที่ชัดเจน พรมแดนที่ไร้เส้นขอบ ในขณะที่สังคมเมืองดูให้ภาพที่ตรงกันข้ามมากกว่า ความน่าสนใจยิ่งไปกว่านั้นของหนังสารคดีเรื่องนี้คือ ในขณะที่หนังเรื่องนี้พัฒนาสถานการณ์ออกไปจนใกล้ถึงบทสรุป หนังวนกลับไปสำรวจภาพของความรู้สึกในสถานที่เดิมที่ครั้งหนึ่งให้ความรู้สึกในรูปแบบเชิงบวก กลับถูกตั้งคำถามส่งมาหาผู้ชมถึงอารมณ์ความรู้สึกที่คลุมเครือในตอนท้ายเรื่อง สถานที่หนึ่งที่เคยรู้สึกเป็นบ้านมันหายไป เปลี่ยนไปเป็นสิ่งอื่นที่ยากที่จะบอกว่าสิ่งนั้นเป็นอะไร แต่มันสะท้อนคำถามถึงสถานภาพของตัวละครอย่างชัดเจนในระดับจิตใจว่ากลายเป็นผู้ไร้รัฐไปแล้วหรือไม่ หรือท้ายที่สุดแล้วเหมือนผู้อพยพที่ไปลงเอยยังแผ่นดินใหม่ ซึ่งในระดับทางกายภาพของสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นพวกเขาไม่ได้เป็นคนพื้นที่อื่นรัฐอื่น แต่หากเป็นคนในชาติตัวเองที่ไม่มีบ้านอยู่เท่านั้นเอง


ซึ่งสารคดีเรื่องนี้วางภาพของความสัมพันธ์ในสัดส่วนต่างๆในห้วงเวลาต่างๆเอาไว้ได้ดี และทำให้บทสรุปของกนังสร้างพลังของการตั้งคำถามเกี่ยวกับพื้นฐานความต้องการของมนุษย์ออกมาได้อย่างเด่นชัด การที่หนังวางเรื่องราวในสัดส่วนที่ชัดเจน วางเงื่อนไขที่นำไปสู่คำถามที่ดีถึงการเป็นคนในชาติตัวเองที่ไม่มีสถานะของความเป็นคนในรัฐในระดับจิตใจนั้นทำให้หนังเองส่งผลลัพธ์ที่ชัดเจนและทรงพลังออกมา อย่างไรก็ดีด้วยความที่หนังเองมีประเด็นย่อยของความสัมพันธ์ค่อนข้างพอสมควร หลายครั้งความต่อเนื่องของประเด็นในส่วนต่างๆมันลดทอนไปบ้างแม้ว่าในส่วนของสาระสำคัญที่หนังเองต้องการพูดนั้นยังมีความแข็งแรงอยู่ เราไม่รู้ว่าสิ่งที่ผู้กำกับเองจัดวางมาในบทสรุปต้องการตีความความจริงที่เกิดขึ้นในแง่มุมไหนกันแน่ แต่สิ่งหนึ่งที่สะท้อนออกมาให้เห็นอย่างชัดเจนนนั่นก็คือ การดิ้นรนของมนุษย์ การโหยหาอ้อมกอดของความปลอดภัยในสถานที่ที่ตัวเองรู้สึกอบอุ่นอย่างบ้านนั้นเป็นผลลัพธ์ที่ทรงพลังมากที่เดียว ท้องทุ่งอันรกร้างว่างเปล่าของหนังในช่วงต้นเรื่องถูกรังสรรผ่านงานภาพออกมาอย่างอบอุ่นและงดงาม ก่อนที่ความหมายของภาพในตอนท้ายเรื่องนั้นจะถูกแปรเปลี่ยนเป็นสิ่งประดิษฐ์ในทุนนิยมที่ไร้หัวใจ มีแต่โครงสร้างที่ถูกจัดวางเอาไว้อย่างเหี่ยวแห้งในความรู้สึก แน่นอนว่าสถานที่อย่างเดียวคงไม่สามารถให้อารมณ์ความรู้สึกในลักษณะนี้ออกมาได้ หากแต่เป็นความเข้าใจในการนำเสนออารมณ์ที่เกิดขึ้นในสถานการณ์เหล่านั้นผ่านงานภาพด้วยที่ทำให้หนังเรื่องนี้สะท้อนความเป็นมนุษยนิยมออกมาได้อย่างทรงพลัง [A-]


Acasa, My Home เข้าฉายที่สาย World Cinema- Documentary ที่เทศกาลหนังซันแดนซ์ ครั้งที่ 36

International Sales : HBO

by Sutiwat Samartkit
(25/03/2020)

ไม่มีความคิดเห็น