Header Ads

Sundance 2020: The Earth is Blue as an Orange | บนผืนมาตุภูมิของความขัดแย้ง


The Earth is Blue as an Orange

(Iryna Tsilyk)



Sundance Film Festival 2020 : World Cinema - Documentary

Directing Award


สารคดีที่ว่าด้วยเรื่องราวของชีวิตที่อยู่ท่ามกลางสงครามที่ปะทุขึ้นอยู่นในปัจจุบันคนส่วนใหญ่มักจะมองไปที่สงครามในตะวันออกกลางและซีเรีย ในขณะที่เมื่อราวหกปีก่อนความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างยูเครนกับรัสเซียที่มีต่อแคว้นไครเมียนั้นดูจะมีพื้นที่สื่อให้ถูกพูดถึงอยู่บ้าง แต่ในช่วงเวลาปัจจุบันนั้นแทบหายไปจากหน้าสื่อส่วนใหญ่ไปแล้ว ทั้งๆที่ในความเป็นจริงแล้วความขัดแย้งตรงส่วนนี้แม้ว่ามันจะมีท่าทีที่ผ่อนคลายลงบ้างแล้ว แต่มันก็ยังคงดำเนินอยู่ ในผู้คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวก็คงยังได้รับผลกระทบอยู่ สารคดีเรื่องนี้ไม่ได้จับจ้องที่การดำเนินไปของปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองที่เกิดขึ้น แต่หากเป็นกลุ่มสารคดีจำนวนหนึ่งที่มุ่งเล่าเรื่องราวของชีวิตผู้คนที่อยู่ท่ามกลางความขัดแย้งทางการเมืองระดับรัฐ และเขาเหล่านั้นยังต้องใช้ชีวิตดำเนินไปท่ามกลางความขัดแย้งที่คอยปะทุขึ้นเป็นระลอก สิ่งที่น่าสนใจในหนังสารคดีเรื่องนี้หาใช้การนำเสนอชีวิตของผู้คนที่ต้องเผชิญเศษเสี้ยวของสงครามที่หล่นมาปะทะบ้านเรือนของเขาไม่ แต่หากเลือกที่จะนำเสนอภาพของชีวิตที่ดำเนินไปอย่างปกติเหมือนชีวิตของผู้คนที่ต้องดิ้นรนใช้ชีวิตไปวันต่อวัน โดยมีพื้นหลังของเหตุการณ์ และบรรยากาศที่ไม่ได้ปรากฎทางกายภาพออกมาให้ผู้ชมเห็นมากเท่าไหร่นัก แต่เน้นไปที่สภาวการณ์หรือการตอบสนองของตัวละครที่เกิดขึ้นในสารคดีเรื่องนี้มากกว่า ซึ่งหนังเองถ่ายทอดความรู้สึกที่เกิดขึ้นของผู้คนนั้นออกมาได้ค่อนข้างแข็งแรงโดยที่ไม่จำเป็นต้องนำเสนอภาพของการปะทะทางกายภาพระหว่างตัวละครในเรื่องกับสิ่งแวดล้อม หรือสงครามที่เกิดขึ้นมากนัก ซึ่งถือว่าให้ความรู้สึกผ่านการถ่ายทอดที่แตกต่างไปจากหนังสารคดีจำนวนนี้หลายเรื่องที่มักมุ่งขับเน้นสภาพของตัวละครที่ตอบสนองต่อเหตุการณ์สงครามต่างๆที่กำลังจะเกิดขึ้น ซึ่งไม่รู้ว่าที่เป็นเพราะแบบนี้อาจเป็นเพราะสถานการณ์ในพื้นที่จริงนั้นลดทอนความรุนแรงที่เข้มข้นลงไปแล้วหรือไม่ ต่างจากในตะวันออกกลาง หรือซีเรียที่ยังเห็นภาพความรุนแรงในเชิงกายภาพอย่างชัดเจนอยู่ ซึ่งกานดิ้นรนตามปกติของตัวละครนั้นแม้ภาพภายนอกอาจดูเหมือนชีวิตอันแสนธรรมดา แต่รายละเอียดที่ถูกตัดมาจัดวางในหนังสารคดีเรื่องนี้นั้นกลับให้ภาพของความธรรมดาที่ซ่อนบาดแผลไว้อย่างชัดเจน และนั้นกลายเป็นความเจ็บปวดที่สาหัสไม่น้อยทีเดียว


การวางจุดเริ่มต้นของเรื่องราวไว้ที่ช่วงสัมภาษณ์ของสมาชิกในครอบครัวที่ได้รับผลกระทบ ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากช่วงต้นเรื่อง และบทสรุปในช่วงท้ายเรื่องของสารคดีเรื่องนี้ให้ภาพของความแตกต่างอย่างชัดเจน การเปลี่ยนแปลงที่กินเวลานานกว่าจะเดินทางมาถึงช่วงหนึ่งเปิดพรมแดนของการสำรวจที่ซ่อนอยู่ภายในใจของตัวละครที่เป็นสมาชิกในบ้านนี้อย่างชัดเจน ความเป็นปกติสามัญของการดำเนินชีวิตท่ามกลางสิ่งที่หนังเองชี้ชัดให้เห็นถึงความไม่ปกติของสถานการณ์ที่เกิดขึ้นวางเป็นพื้นหลังช่วยขยายอำนาจของการดิ้นรนของการก้าวผ่านวัยในชีวิตของคนธรรมดาออกมามีพลังมากยิ่งขึ้น มันกลายเป็นจุดแข็งที่ทรงพลังของหนัง ซึ่งดูเหมือนจะล้อไปกับชื่อของหนังเรื่องนี้ที่ตอนแรกก็ดูธรรมดาที่บอกว่าโลกของรานั้นสีฟ้า แต่สีฟ้ากลับไม่ใช่สีของส้มแต่หากเป็นรูปทรงของโลกต่างหากที่มีความคล้ายคลึงกัน ก็คงจะเปรียบเทียบได้กับสภาวการณ์ของความธรรมดาจากการดิ้นรนในชีวิตที่ก้าวผ่านวัยเข้ามหาวิทยาลัย แม่ต้องเลี้ยงดูลูก เป็นแรงผลักดันให้ลูก สิ่งต่างๆเหล่านี้ก็เป็นภาพที่เห็นได้ในครอบครัวส่วนใหญ่บนโลกใบนี้ แต่อย่างที่กล่าวไปความธรรมดามันถูกบิดเบี้ยวจากภาวการณ์ที่เราในฐานะผู้ชมรู้ถึงความไม่ปกติของสถานการณ์ที่กำลังดำเนินอยู่ และไม่ได้สร้างผลลัพธ์กระทบเส้นเรื่องที่หนังเองกำลังเล่าอย่างตรงไปตรงมาตรงนี้ มันจึงเป็นความแข็งแรงที่น่าสนใจของวิธีการเล่าเรื่องที่ดูเหมือนจะแสนธรรมดาของผู้กำกับในการเล่าชีวิตที่ธรรมดาและไม่มีอะไรให้ดูมีมิติที่ไม่ธรรมดาได้อย่างมีพลัง เป็นสิ่งที่น่าสนใจมากในหนังสารคดีของเขาเรื่องนี้ และการสร้างเลเยอร์จากกิจกรรมที่ตัวละครกำลังถ่ายหนังก็สร้างพรมแดนที่คลุมเครือของสภาพความเป็นจริงที่ตัวละครกำลังจะสมัครเข้าเรียนในด้านนี้กับการพยายามหลีกหนีความเจ็บปวดที่ฝังตัวลึกในใจจากผลกระทบของสงคราม [A-]


The Earth is Blue as Orange เข้าฉายที่สาย World Cinema- Documentary ที่เทศกาลหนังซันแดนซ์ ครั้งที่ 36

International Sales : Cat & Docs

by Sutiwat Samartkit
(30/03/2020)

ไม่มีความคิดเห็น