Header Ads

Sundance 2020: Vivos | ตะกรันของความยุติธรรม


Vivos

(Ai Weiwei)


Sundance Film Festival 2020 : Documentary Premieres



สารคดีขนาดยาวเรื่องล่าสุดของผู้กำกับและศิลปินชาวจีนที่ถูกทางการจีนหมายหัวไปเล่าเรื่องราวของผลกระทบที่เกิดขึ้นภายหลังที่รถบัสของนักเรียนกลุ่มหนึ่งถูกโจมตีโดยตำรวจจนมีผู้เสียชีวิต และหลายคนถูกบังคับให้สูญหาย ทางการของเม็กซิโกพยายามดำเนินการสืบสวนประเด็นดังกล่าวและปิดคดีด้วยคำกล้าวอ้างที่เกี่ยวข้องในระดับบุคลระดับล่างและอ้างมันว่าเป็นข้อเท็จจริงที่ยิ่งใหญ่ระดับประวัติศาสตร์ต้องจารึก แต่สำหรับประชาชนและเหยื่อที่ได้รับผลกระทบ นั่นกลายเป็นคำโกหกคำโตที่ต้องการตัดตอนเพื่อไม่ให้โครงสร้างของกระบวนการยุติธรรมในประเทศที่คำจุ้นอำนาจนอกระบบนั้นถูกเปิดโปงเท่านั้นเอง ความจริงพื้นฐานที่หลายคนทราบกันดีอยู่แล้วคือฟังก์ชั่นของรัฐในเม็กซิโกคานกันอย่างสมดุลระหว่างหน่วยงานความมั่นคง ยุติธรรมของรัฐ และอำนาจอิทธิพลนอกระบบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกระบวนการค้ายา ผลประโยชน์ที่ได้แบบสมสู่ปรากฎให้เห็นอยู่เนื่องๆทั้งในความสัมพันธ์ระดับล่าง และนโยบายในระดับรัฐ ซึ่งก็เป็นภาพสะท้อนของเหตุการณ์ของชะตากรรมของนักเรียนที่ยังคงสูญหายอยู่ในสารคดีเรื่องนี้ พลังของการถ่ายทอดความรู้สึกที่เกิดขึ้นในช่วงต้นเรื่องที่หยิบจับเอาบทสัมภาษณ์ตัดสลับกับภาพของชนบทอันเงียบเหงาสะท้อนอารมณ์จิตใจของผู้คนที่ได้รับผลจากความสูญเสียที่เกิดขึ้นได้อย่างดี มันมีการจับจ้องของอารมณ์ผ่านทั้งบรรยากาศ และสีหน้าของตัวละครออกมาได้อย่างทรงพลัง จริงๆแล้วการที่หนังเรื่องนี้จดจ้องอยู่กับอารมณ์ของคนตัวเล็กๆมันเป็นสิ่งเล็กๆที่หนังเรื่องนี้เองสร้างขึ้นแต่ทว่าทรงพลังอย่างมาก ก่อนที่หนังเองจะเริ่มไปหยิบจับประเด็นในระดับมหภาคมากกว่าอย่างเรื่องราวในเชิงระบบยุติธรรมของประเทศ ความสัมพันธ์ในเชิงนโยบายระดับรัฐ หรือประเด็นในข้อกฎหมายเชิงคดีที่ดูค่อนข้างไกลตัว และสร้างอารมณ์ร่วมของเหตุการณ์ออกมาได้ค่อนข้างน้อยกว่า และปัญหาอักประการหนึ่งนั่นก็คือมันไม่สามารถลงลึกในรายละเอียดนอกจากประเด็นผิวๆที่ไม่ได้พัฒนากระบวนการทางความคิดออกมามากมายเสียเท่าไรนัก มันกลายเป็นส่วนที่ลดทอนพลังของการสื่อสารในเชิงปัจเจกที่จับจ้องได้อย่างมีพลังมากๆในหนังของผู้กำกับที่เรามักเห็นในเรื่องก่อนๆของเขาแม้แต่ในสารคดีที่จับภาพใหญ่ของปัจเจกที่เอามาผูกมัดรวมกันอย่าง "Human Flow" เองก็ตามที ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าเสียดายค่อนข้างมาก


ผู้กำกับเองดูถนัดในการสื่อสารผ่านบทสนทนาสั้นๆที่สื่ออารมณ์ชัดเจนตัดกับภาพที่ถูกนำเสนอเชิงนัยยะอารมณ์ผ่านตัวละครที่ถูกสัมภาษณ์ในเรื่องมากกว่า ในขณะที่การสัมภาษณ์ที่เน้นเชิงรายละเอียดนั้นกลายเป็นปมด้อยที่เกิดขึ้นในหนังของเขาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การจับภาพการเคลื่อนไหวและหยุดนิ่งของสิ่งที่ดูไม่ได้สร้างความหมายในเชิงรูปธรรมมีพลังของการสื่อสารค่อนข้างมาก ในทางหนึ่งนั้นมันสะท้อนความรู้สึกของผู้ถูกสัมภาษณ์ที่ตัดสลับเข้ามาในซีนต่อมาได้ ในขณะที่อีกทางหนึ่งนั้นมันนำเสนอภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้นที่กลายเป็นส่วนขยายที่ทำให้ผู้ชมทราบถึงสภาพการณ์ที่เป็นอยู่ซึ่งส่งเสริมให้ความรู้สึกที่ผู้ชมได้จากคำบอกเล่าของผู้ถูกสัมภาษณ์มีพลังที่ขยายใหญ่ขึ้นอย่างชัดเจน ในขณะที่การสัมภาษณ์ในประเด็นเชิงกฎหมาย หรือแง่มุมของผู้ให้สัมภาษณ์ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องในฐานะเหยื่อโดยตรงนั้นไม่สามารถให้ความรู้สึกในลักษณะนี้ออกมาได้ ใันขึงกลายเป็นปัญหาที่ต่อกันได้ไม่สมบูรณ์มากนักระหว่างเนื้อความของหนังในสัดส่วนหนึ่งกับอีกสัดส่วนหนึ่งซึ่งให้ภาพที่ไม่ทรงพลังอย่างที่มันควรจะเป็น และประเด็นในเชิงรายละเอียดที่พยายามต่อจิ๊กซอว์ของความสัมพันธ์ในโครงสร้างทางการเมืองของรัฐกับขบวนการค้ายาก็ไม่ได้ให้ภาพที่ชัดเจนมากนัก การสัมภาษณ์ที่เกิดขึ้นยังวนเวียนอยู่ในระดับพื้นผิวซึ่งเป็นสิ่งที่น่าเสียดายค่อนข้างมาก อย่างไรก็ดีการนำเสนอภาพความรู้สึกของมนุษย์ในหนังของเขายังมีความเข้มข้นมากทีเดียว และเป็นพลังที่แข็งแรงในหนังทุกๆเรื่องของเขา [B]


Vivos เข้าฉายที่เทศกาลหนังซันแดนซ์ ครั้งที่ 36

International Sales : Cinephil

by Sutiwat Samartkit
(26/03/2020)

ไม่มีความคิดเห็น