Header Ads

Visions du Reel 2020: The Silhouettes | พลเมืองชั้นหนึ่งในรัฐชั้นสอง


The Silhouettes

(Afsaneh Salari)

Visions du Reel Film Festival 2020



สารคดีขนาดยาวเรื่องแรกของผู้กำกับ Afsaneh Salari ผู้กำกับชาวอิหร่านที่มีผลงานเรื่องสั้นมาหลายเรื่องโดยประเด็นส่วนใหญ่จะโฟกัสไปที่เรื่องที่มีประเด็นทางสังคมเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เรื่องสั้นที่เป็นที่รู้จักของเธอก็คือหนังเมื่อสี่ปีที่แล้วอย่าง No Man's Land ที่เล่าเรื่องของคนงานที่ทำหน้าที่จัดการเกี่ยวกับพิธีศพในโปรตุเกส นอกจากนี้เธอยังรวมกลุ่มกับเพื่อนชาวอิหร่านอีกสองคนทำ Docmaniacs Collective เพื่อรวบรวมหนังสารคดีด้วย หนังสารคดีเรื่องนี้เล่าเรื่องราวของครอบครัวชาวอัฟกันที่ลี้ภัยสงครามในประเทศตัวเองมาราวสามสิบกว่าปีก่อนมาอาศัยอยู่อิหร่านพร้อมลูกในช่วงนั้นอายุเพียงขวบหนึ่ง โดยคนกลุ่มนี้มักถูกมองว่าเป็นคนแปลกหน้าในอิหร่าน และไม่ได้รับสิทธิทุกประการในฐานะพลเมืองของอิหร่านแต่ประการใด โดยเฉพาะจะได้ทำงานแค่ในงานกลุ่มที่ใช้แรงงานเท่านั้น โดยหนังสารคดีเรื่องนี้โฟกัสเรื่องราวไปที่ลูกชายของพวกเขาที่ในขณะที่เขาอพยพมาอายุเพียงหนึ่งขวบเท่านั้น ในช่วงเวลาปัจจุบันที่หนังเองใช้เล่าเรื่องเขาใกล้จะจบวิศวกรรม และกำลังจะเตรียมตัวนำเสนอวิทยาพนธ์จบการศึกษา เขามีความปรารถนาที่จะได้ทำอาชีพที่เขาจบมา จึงตัดสินใจลองแสวงหาลู่ทางเพื่อกลับไปใช้ชีวิตและทำงานในอัฟกานิสถานที่ที่ถือเป็นประเทศหนึ่งที่อันตรายที่สุดในโลกตอนนี้ หนังสารคดีเรื่องนี้เล่าเรื่องราวโดยไม่ได้ลงลึกในประวัติความเป็นมาของเรื่องราวมากนัก โดยเฉพาะการเลือกที่จะแตะประเด็นของการอพยพเพียงเพื่อกล่าวบอกที่มาที่ไปเพียงเท่านั้น หนังนำเสนอเรื่องราวเพียงให้รับรู้ที่มาจากการอพยพที่เกิดจากการที่โซเวียตบุกอัฟกานิสถานในช่วงสงครามเย็น และการเกิดสงครามกลางเมืองซึ่งลากยาวมาจนถึงความไม่สงบจากการก่อการร้ายนำมาซึ่งความไม่ปลอดภัยที่เกิดขึ้นในอัฟกานิสถานจนถึงทุกวันนี้ 

หนังเองแม้จะเลือกสะท้อนปัญหาเรื่องสถานะในสังคมอิหร่านของตัวละครอัฟกันอย่างตรงไปตรงมาหลายครั้งผ่านคำพูดของตัวละคร แต่สิ่งที่หนังเองทำได้น่าสนใจมากกว่าหนังในการสะท้อนภาพของตัวละครในเรื่องที่มีสถานะเป็นพลเมืองชั้นสองคือสายตาของตัวละคร การจับจ้องในเหตุการณ์ต่างๆผ่านสายตาของตัวละครในเรื่องแทบทุกตัวที่มีต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการที่ตัวละครได้คุยกับญาติที่ห่างจากกันไปนานนับตั้งแต่ที่พวกเขาตัดสินใจย้ายเข้ามาตั้งรกรากอยู่ในอิหร่าน การเผชิญกับชะตากรรมในฐานะของพลเมืองชั้นสองที่ถูกกีดกั้น และแบ่งชนชั้นที่เกิดขึ้นในสังคมอิหร่าน และบีบให้พวกเขาต้องออกจากโรงเรียนอิหร่านเพื่อเข้าเรียนโรงเรียนที่สร้างขึ้นโดยคนอัฟกัน ชะตากรรมที่ถูกถ่ายทอดในอิหร่าน ตัดผ่านกับช่วงที่ตัวละครได้ลองกลับไปเยี่ยมเยือนบ้านเกิดในอัฟกานิสถานและไปเจอกับเหตุการณ์ไม่สงบ ความวุ่นวายและความไม่ปลอดภัยที่เกิดขึ้นในสังคมของที่นั่น ภาพความฝันของตัวละครนำของเรื่องถูกแช่แข็งไว้อย่างชัดเจน การบีบด้วยสถานการณ์ บีบด้วยคำสนทนาของตัวละครในเรื่องที่เผชิญกับข้อดูถูกของความเป็นพลเมืองชั้นสองที่เกิดขึ้นในหนังเรื่องนี้ ทุกอย่างมันถูกเรียงร้อยและรังสรรค์เพื่อสะท้อนชะตากรรมในฐานะบุคคลที่เป็นคนกึ่งสถานะไร้รัฐ ชะตากรรมที่พวกเขาเผชิญถูกบีบรัดจนท้ายที่สุดไม่สามารถมองเห็นทางออกที่ดีที่ชัดเจนได้ ภาพของการแสวงหาความสมบูรณ์พร้อมในฐานะของครอบครัวกลับถูกลดทอนไปอย่างน่าเศร้า สถานภาพของคนที่เกิดขึ้นในรัฐที่ปฏิบัติกับพวกเขาเป็นเหมือนพลเมืองชั้นสอง และทางกลับไปอยู่ในฐานะพลเมืองชั้นหนึ่งนั้นก็อันตรายมากเกินกว่าจะสร้างครอบครัวและชีวิตที่สงบสมบูรณ์ได้ การที่ตัวละครจบการศึกษาสูงถึงวิศวกรรม ได้คะแนนที่ดีระดับเอบวก แต่ต้องทนอยู่ในรัฐชั้นสองที่ไม่รองรับความเป็นมนุษย์ได้ดีพอ เป็นภาพที่สะเทือนใจอย่างมาก นี่คืองานสารคดีที่รังสรรค์การเล่าเรื่องที่สะท้อนภาพการดิ้นรนของมนุษย์ และตั้งคำถามเรื่องมนุษยธรรมได้อย่างเจ็บปวดทีเดียว [A-]

หนังฉายที่เทศกาลหนัง Visions du Reel

International Sales : Docmaniacs

by Sutiwat Samartkit
(27/04/20)

ไม่มีความคิดเห็น